Эдэр дьон саҥаттан саҥаҕа иннилэрин диэки дьулуһан туран үлэлииллэригэр кыаҕы биэрэр кэм үүннэ.
“Туймаада” производственнай комбинат базата Дьокуускай куорат хоту эҥэригэр, Даркылаах диэки барыыга турар. Комбинат 2018 сылтан, ол аата ахсыс сылын үлэлии турар, били этэргэ дылы эдэрчи комбинат. Манна үксэ эдэр, орто саастаах дьон үлэлииллэр. Комбинат үүттэн, эттэн араас бородууксуйаны, саҥаттан саҥаны оҥорон куорат нэһилиэнньэтин хааччыйан, дьон-сэргэ сэҥээриитин ылан иһэр.
Ахсынньы ахсым тымныыта бүтүн куораты үүт маҥан үллэҥнэс суорҕанынан бүрүйэн туох да көстүбэт үлүгэр дьыбара. Ол эрээри паромҥа тахсар суолтан туман сүттэр сүтэн симэлийэн кыһыҥҥы күн кылайан көһүннэ. Биһиги номнуо комбинат базатыгар чуо тиийдибит. Эрдэ үлэспиппит курдук кылаабынай технолог Светлана Пономарева көрсөн тута кэлбит сорукпутун өссө биирдэ токкоолоһон, чуолкайдаан баран кими кытта көрсөн кэпсэтэрбитин быһаарыстыбыт. Светлана Семеновна: “Биһиги үлэһиттэрбит үксүлэрэ эдэрдэр, бары да үлэһит, кыайыылаах дьон, ол эрээри бастыҥнар киһи бэлиэтиэх ыччата ханна барыай, бааллар,” – дии-дии уһун көрүдүөр устун хааман үүт сыаҕар тиийдибит. Сыах балачча кэҥэс эбит. Истиэнэни кыйа араас оборудованиелар кылбаһан тураллар. Биир өттүгэр элбэх ыччат мустан күлсэн-салсан үлэлии аҕай сылдьаллар.
Мин ыйытыам икки ардыгар, Светлана Семеновна: “Ити АГАТУ студеннара практикаларын бара сылдьаллар, биһиги кэпсэтиэхтээх кыыспыт ол сылдьар,” – диэт, үлэһиттэргэ тугу эрэ ыйа-кэрдэ сылдьар исписэлиискэ,- “Света, кэл эрэ, суруналыыс кэллэ,” – диэтэ.
Бу Светлана Варламова диэн ааспыт сыл сааһыары комбинакка кэлэн үлэтин саҕалаабыт эдэр исписэлиис. Кини бу иннинэ өссө хатастааҕы сибиинньэ комплексытыгар эт сыаҕын маастарынан үлэлээн тыа хаһаайыстыбатыгар билиилээх-көрүүлээх исписэлиис буоларын кэпсээниттэн сэрэйэҕин. Төһө да үүт сыаҥын маастарынан ааспыт сылтан саҕаалатар бу иннинэ үлэлээбитэ таайдаҕа буолуо, билигин хайыы-үйэ үлэ ис хоһоонун билэн тутаах үлэһиттэр ахсааннарыгар киирбит. “Мин урут эт сыаҕар үлэлээбитим, ол иһин үүт сыаҕар бастаан киирэрбэр ыарахаттар бааллара, билбэтим-көрбөтүм элбэх этэ, онтон хайыы-үйэ 8-9 ый буола оҕуста. Мин санаабар эдэр дьон туохтан да чаҕыйбакка, ылсан иһиэхтэрин наада, оччоҕо эрэ үлэҥ түмүктэрдээх буолар,” – дии-дии оборудованиетын көрдөрөн истэ. Күҥҥэ балтараа туонна үүт “Туймаада” Экоферматтан киирэ турар эбит. Ону тута астаан пастеризованнай, стеризованнай үүт, йогурт, кефир, сүөгэй, арыы оҥорон маҕаһыыннарга киллэрэ тураллар. “Бу хайысханан үүт технологиятыгар үөрэнэ сылдьабын. Билигин иккис кууруспун. Маннык үлэлии-үлэлии үөрэнэр ордук быһыылаах, манна барытын тутан-хабан, туох-туох оборудование туохха аналлааҕын барытын эт хараххынан көрөн, үлэлэтэн билэ сылдьар буоллаҕын дии, уонна билигин розлив линията, автоклав кэлбитэ,” – Светлана саҥа оборудованиялары көрдөрөр.
Ааспыт күһүнтэн стерилизованнай үүттэрэ куорат маҕаһыыннарыгар киирэн хайыы-үйэ нэһилиэнньэ сэҥээриитин бу бородууксуйа ыла охсубут. “Билигин сыахха төрдүөбүт. Үлэ кээмэйэ улаатан эрэр. Хата устудьуоннар практикаҕа кэлэн көмө улахан. Йогуртка, кефиргэ, чэ барытыгар сайаапка бөҕөтө киирэ турар. Мантан саас ынах төрүөҕэ саҕаланан, үүт да киириитэ улаатыа, ону сэргэ бородууксуйабыт да элбиирэ буолуо. Тэрилтэ билигин үүт сыаҕын сайыннарыыга улахан былаан туруорунна. Саҥа оборудование кэлэн автоматизация өссө күүһүрүөхтээх. Оччотугар үүт кэллэ да барыта сууйуллан сотуллан, оҥоһуллан барыта анал иһиттэргэ кутуллан бэлэм үрүҥ ас арааһа тахсан атыыга барарга бэлэм буолуохтаах. Онон үлэ өссө улаатара күүтүллэр.” – диэн инникини өтө көрөрдүү сирэйэ өссө сырдаабыкка дылы буолла. Кырдьык бу үүммүт сылга үлэ кээмэйэ өссө улаатыахтаах, онон тэрилтэҕэ эрчимнээх эдэр исписэлиистэр өссө наада буолуохтара, ыччат дьон производствоҕа саллыбакка киирэн иһиэхтэрин наада диэн Светлана Варламова баҕа санаатын этэр.
Светланалыын кэпсэтэн киһи хайдах эрэ санаата көтөҕүллэр, Тыа хаһаайыстыбатын салаатыгар санаалара бөҕөх эдэр дьон суох буолбатах эбиттэр, бааллар, ону ааһан элбии тураллар. Онон тыа хаһаайыстыбата инникилээх, кэскиллээх эбит диэн түмүккэ кэлэҕин.
***
Прокопий ХАБАРОВ
Источник: Aartyk.ru
Читайте также
